Over Muiden

Ontstaan

In 953 wordt Muiden voor het eerst officieel vermeld als Villa Amuda. In 1122 krijgt Muiden stadsrechten. De burgers mogen wallen rond de stad opwerpen.

Grote Kerk

Het eerste verdedigingswerk van Muiden is een toren, gebouwd aan de Vechtoever tussen 1150 en 1180. In de tweede helft van de 13e eeuw wordt er een kerk bij de toren gebouwd. De verdedigingstoren wordt dan de kerktoren van de Grote Kerk.

Muiderslot

Graaf Floris de Vijfde laat in 1285 het Muiderslot bouwen, maar hij heeft er niet lang plezier van. In 1296 wordt hij vermoord, een jaar later wordt het slot leeggeroofd en verwoest door de bisschop van Utrecht. In 1369 wordt het Muiderslot herbouwd.

Een net zo beroemde bewoner van het Muiderslot is P.C. Hooft, zoon van de burgemeester van Amsterdam. Als slotvoogd brengt hij vanaf 1609 de zomers in Muiden door. Hij nodigt daar veel vrienden uit, waaronder schilders, musici en schrijvers. Het gezelschap wordt later bekend als de Muiderkring.

Oude Hollandse Waterlinie

Bij de Unie van Utrecht in 1579 sluit een aantal Nederlandse gewesten een overeenkomst, onder meer om de Spaanse bezetters het land uit te jagen. Er komt een gezamenlijk leger met dienstplicht en een nationale defensielinie, die zich uitstrekt van Muiden tot aan Gorinchem.

In 1672, het beroemde ‘rampjaar’, zijn de Staten van Holland in oorlog met Frankrijk, Engeland en de bisdommen Keulen en Münster. Lodewijk de Veertiende bezet met 120.000 soldaten Zuid-Nederland en Utrecht. Op 20 juni 1672 nemen de Fransen de vestingstad Naarden in. Ze ondervinden nauwelijks weerstand. Vanuit Naarden rijden vier Franse huzaren (soldaten te paard) op naar Muiden. Ze laten zich in een herberg eten en drank voorzetten. De burgerij staat al klaar om de sleutels van de stad te overhandigen, maar als ze zien dat er niet meer troepen aankomen, sluiten ze alsnog de poorten. Inmiddels zijn er Amsterdamse troepen gealarmeerd die de Fransen de stad uit jagen.

Prins Willem III stuurt zijn beste veldheer, Joan Maurits van Nassau. Hij laat meer troepen aanrukken, versterkt de wallen en stelt zwaar geschut op. Bovendien blaast hij met buskruit de dijk tussen Muiden en Muiderberg op. De polders lopen onder en bewijzen hun waarde als verdedigingswerk: de Franse opmars wordt gestuit.

Groote Zeesluis

Tussen 1672 en 1674 werd de Groote zeesluis aangelegd. De sluis had drie primaire taken: een schutsluis voor het scheepvaartverkeer tussen de Zuiderzee en Vecht, de verdediging van het land tegen de Zuiderzee en een militaire functie

 

Nieuwe Hollandse Waterlinie

In de eeuwen daarna worden meer sluizen, forten en andere verdedigingswerken gebouwd om een eventuele nieuwe vijand met water tegen te houden. In 1795 werd Muiden ingenomen door Franse troepen. In 1812 voegde Napoleon Muiden en Muiderberg samen tot één gemeente. Op 1 december 1813 bevrijdden Pruisische troepen en Russische kozakken Muiden. De Russen bleven enkele maanden in Muiden om de Fransen uit Naarden te verdrijven.
Na de Franse tijd (1795-1813) vindt er ten oosten van Utrecht een uitbreiding van de waterlinie plaats, de linie heet vanaf dan de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

Land onder water zetten (inundatie) is lange tijd een zeer effectieve manier geweest om de vijand tegen te houden. Een waterhoogte van ongeveer 50 centimeter maakt het soldaten onmogelijk om te lopen. Tegelijkertijd is dat te weinig water om een boot te laten varen.

 

Versterking in Muiden

Vanwege de Frans-Duitse oorlog van 1870-1871 worden de vestingwerken in Muiden uitgebreid. Van 1874 tot 1877 verrijzen er meerdere forten en verdedigingswerken, waaronder Fort C en Fort H en manschappen-verblijf de Kazerne.


De Stelling van Amsterdam

Om de hoofdstad te beschermen wordt tussen 1880-1920 een 135 kilometer lange waterlinie aangelegd: de Stelling van Amsterdam. Hij bestaat net als de Nieuwe Hollandse Waterlinie uit grote gebieden die onder water gezet kunnen (inundatie). Aan de rand van de stelling bevinden zich 42 forten en 4 batterijen plus tal van sluizen, dijken, dammen en andere bouwwerken. De Stelling van Amsterdam is nooit inwerking geweest.

 

Forteiland Pampus

Forteiland Pampus is in 1887 gebouwd om de toegang naar Amsterdam over het IJ te bewaken. Als in 1932 de Afsluitdijk gereed komt, is er geen vrije toegang tot Amsterdam meer en verliest Pampus zijn functie.
Na diverse plannen wordt het forteiland opgeruimd, schoongemaakt, gerestaureerd en in 1991 voor het publiek opengesteld. Pampus is nu een van de bezoekerscentra van de Stelling van Amsterdam.

 

Werelderfgoed

In 1996 is de Stelling van Amsterdam door UNESCO op de Werelderfgoedlijst geplaatst. Meer weten over werelderfgoed in Nederland? Kijk op www.werelderfgoed.nl.

 


1922, Vesting Holland

Met de komst van het vliegtuig verliezen waterlinies veel van hun defensieve kracht. Ze blijven in gebruik, maar worden uitgebreid met kazematten, loopgraven, versperringen en betonnen groepsschuilplaatsen voor 12 man.